معنی اصطلاحات فنی کامیون؛ از «توپی طلا» تا «قفل کن و جفت کن» (راهنمای کامل)
آیا تا به حال شنیدهاید که رانندگان باتجربه از اصطلاحاتی مثل «دیفرانسیل توپی طلا» یا «دنده C» صحبت کنند و ندانید منظورشان چیست؟ دنیای ماشین سنگین زبان مخصوص به خود را دارد. در این مقاله از مجله «دیزل سوار»، قصد داریم به پرتکرارترین و مهمترین اصطلاحات فنی و بازاری که هر راننده کامیون یا مالک دیزل باید بداند، پاسخ دهیم. اگر میخواهید تفاوت قفلکن و جفتکن را بدانید یا بفهمید هفتی هشتی کجای کامیون است، تا انتهای این مطلب همراه ما باشید.
۱. دیفرانسیل توپی طلا چیست؟
یکی از محبوبترین اصطلاحات در بازار کامیون ایران، «دیفرانسیل توپی طلا» است. این اصطلاح معمولاً برای کامیونهای ولوو (Volvo)، بهویژه مدلهای قدیمیتر و قدرتمند مثل FH12 یا سری N استفاده میشود.
چرا به آن توپی طلا میگویند؟
این دیفرانسیلها از نوع توبکاهنده (Hub Reduction) هستند. در این سیستم، یک مرحله کاهش دور موتور داخل توپی چرخ انجام میشود که گشتاور (زور) بسیار زیادی تولید میکند. کارخانه سازنده (معمولاً ولوو) در برخی مدلهای خاص، قسمت کلهقندی یا پوسته توپی چرخ عقب را به رنگ طلایی یا زرد متمایز رنگآمیزی میکرد.
- مزیت: قدرت بسیار بالا برای بارهای سنگین و سربالاییها.
- معایب: سرعت نهایی کمتر نسبت به دیفرانسیلهای سرعتی و استهلاک کمی بالاتر.
۲. تفاوت قفل کن و جفت کن کامیون چیست؟
بسیاری از افراد تازهکار این دو را با هم اشتباه میگیرند، اما در کامیونهای جفت محور (ده چرخ)، این دو سیستم کارکرد متفاوتی دارند:
جفت کن (Inter-axle Lock) چیست؟
وقتی شما کلید «جفت کن» را میزنید، نیروی موتور که در حالت عادی فقط به یکی از محورهای عقب میرسید، حالا بین هر دو محور عقب تقسیم میشود. یعنی هر دو دیفرانسیل عقب با هم درگیر میشوند.
- کاربرد: برای عبور از جادههای لغزنده، گلی یا شیبهای تند که نیاز به درگیری هر دو محور است.
قفل کن (Differential Lock) چیست؟
«قفل کن» مرحلهای پیشرفتهتر است. وقتی قفلکن فعال میشود، دیفرانسیلهای چپ و راستِ یک محور به هم قفل میشوند. یعنی چرخ چپ و راست با سرعت مساوی میچرخند.
- نکته مهم: هرگز نباید با قفلکن فعال فرمان را بچرخانید یا با سرعت بالا حرکت کنید، زیرا باعث خرد شدن دندههای دیفرانسیل میشود. این سیستم فقط برای بیرون آمدن از گیر و باتلاق در مسیر مستقیم است.
۳. دنده C در کامیون چیست؟
روی سردنده بسیاری از کامیونهای مدرن و حتی قدیمی، حرف C دیده میشود. این حرف مخفف کلمه Crawler به معنی «خزنده» است.
- عملکرد: دنده C قدرتمندترین دنده کامیون است (حتی سنگینتر از دنده ۱).
- کاربرد: این دنده برای شروع حرکت با بارهای فوقسنگین در سربالاییهای تند استفاده میشود، جایی که دنده ۱ زور کافی برای کندن ماشین را ندارد. به همین دلیل به آن «دنده فوق سنگین» یا «دنده نیم» هم میگویند.
۴. بالاگیر کامیون چیست؟
اصطلاح «بالاگیر» در بین رانندگان قدیمی و مکانیکها، معمولاً به ترمز اگزوز (Exhaust Brake) یا خفه کن اگزوز اشاره دارد.
بالاگیر چطور کار میکند؟
این سیستم با بستن دریچه خروجی دود در اگزوز، باعث میشود فشار گازهای خروجی به داخل سیلندر برگردد و پیستونها را کند کند.
- نکته: در کامیونهای جدیدتر سیستمهای پیشرفتهتری مثل «ریتاردر» (Retarder) یا «اینتاردر» گیربکسی وجود دارد، اما بالاگیر معمولاً به همان سیستم سادهتری که روی اگزوز نصب است (و اهرم آن اغلب در بالا یا کنار فرمان قرار دارد) گفته میشود.
۵. هفتی هشتی کامیون کجاست؟
هفتی هشتی نام بازاری قطعهای در سیستم تعلیق (زیربندی) کامیون است که نام علمی آن V-Stay یا V-Rod میباشد.
- شکل ظاهری: دقیقاً شبیه حرف V انگلیسی یا عدد ۷ و ۸ فارسی است.
- وظیفه: این قطعه روی دیفرانسیل نصب میشود و وظیفه دارد دیفرانسیل را در جای خود نگه دارد و از حرکت عرضی (چپ و راست شدن) دیفرانسیل هنگام پیچیدن یا دستانداز جلوگیری کند. خرابی بوشهای هفتی هشتی باعث گیج زدن عقب کامیون میشود.
۶. معنی L3 در کامیون چیست؟
این اصطلاح بسته به مدل کامیون میتواند معانی مختلفی داشته باشد، اما در جستجوهای فارسی معمولاً به دو مورد اشاره دارد:
- استاندارد آلایندگی: گاهی به اشتباه به جای Euro 3 گفته میشود.
- تنظیم ارتفاع (در ولوو): در کامیونهای ولوو (مثل FH500 یا FH460)، در منوی تنظیم ارتفاع سیستم تعلیق بادی، گزینههایی مثل L1, L2, L3 وجود دارد که مخفف Level است. راننده میتواند ارتفاعهای مختلفی را برای بارگیری یا رانندگی ذخیره کند و L3 یکی از این سطوح ذخیره شده است.
امیدواریم این مطلب از سایت «دیزل سوار» برایتان مفید بوده باشد و ابهامات اصطلاحاتی مثل هفتی هشتی یا قفلکن جفتکن را برطرف کرده باشد.
💬این مقاله را برای دوستان و همکاران خود بفرستید و اگر سوالی دارید یا اصطلاحی هست که معنیش را نمیدانید، در قسمت نظرات بپرسید تا با کمک رانندگان قدیمی و باتجربه به آن پاسخ دهیم.
خسته نباشید و خدا قوت!
مطلب بیشتر:
اگر برندهای کامیون شخصیت داشتن، چه جور آدمهایی میشدن؟ (طنز خودرویی)
ولوو FMX 540؛ جدیدترین غول کمپرسی جهان وارد ایران شد
کماستهلاکترین کشنده چینی در ایران
عمر مفید و زمان تعویض لاستیک کامیون
تحویل فوری
خشک و کارکرده
نقد و اقساط طولانیمدت
تسهیلات بانکی و لیزینگ با کمترین نرخ سود
دیزل سوار کامل ترین و بروزترین مرجع خرید و فروش کامیونت ، کامیون و کشنده
نظر دهید